
شخصیتها
رمز موفقیت نسل دیروز و ضعف نسل امروز جریان عدالتخواهی
امروز، دوازهم عقرب، سالیاد رحلت استاد سید عباس حکیمی، از پیشآهنگان جهاد و جریان عدالتخواهی است. بیست سوم میزان، سالیاد رحلت استاد واعظی شهرستانی، سیام میزان، غروب غمبار استاد عرفانی، ششم عقرب، سالروز رحلت استاد مصطفی اعتمادی، یازدهم حوت، رحلت پیر طریقت جنبش عدالتخواهی، آیتالله پروانی است؛ مجموعهای از عالمان مجاهد و بافضیلت، استوانههای جهاد و مقاومت و چهرههای درخشانی که هرکدام بهسان ستارگان پرفروغی در تاریخ جهاد و مقاومت پرغرور مردم ما درخشیدند؛ اما در فاصلهی اندک (۱۳۹۳- ۱۳۹۵)، بهیکباره و بهگونهای رازآلودی غروب کردند و با هم کوچیدند.
آنچه امروز و برای نسل جدید مهم است، بررسی کارنامهی این مجموعه از عالمان و مجاهدانی است که با تمام کاستیها، کمبودها و تنگناهای محیط، شرایط و زمان، بهنظرم نسبت بهسایر اقشار جامعه و جمع و جریانها و نیز نسبت به نسل امروز، درخشان و در بسیاری عرصهها پر دستاورد است. من، شخصا بهاین حقیقت بارها اعتراف کردهام، بهاین گفتهام و بهدرخشندگی کارنامهای این مجموعه در مقایسه با دیگران، ایمان دارم.
فرصت بیان مفصل این موضوع در این مجال فراهم نیست. بهگونهای اجمال، راز موفقیت این مجموعه در چند مولفه مهم نهفته است:
۱. انسجام و تعهد نیرومند تشکیلاتی
رهبر شهید استاد مزاری (ره)، در جریان ماموریت و در راس هیئت حزب وحدت اسلامی افغانستان بهایران، در سال ۱۳۶۹، پس از کارشکنی رهبران حرکت اسلامی در امضای میثاق وحدت در بامیان و زیرپا کردن این عهد و میثاق با بازگشت به ایران، میگوید:
«ما در تشکیلاتمان این افتخار را داشتیم و داریم که اگر از طرف گروهمان وقتی میرفتیم، چیزی را امضا میکردیم، دیگر مخالفتی وجود نداشته تا حالا و بعد از این هم وجود نخواهد داشت. این یک افتخار تشکیلاتی است، این یک افتخاری است که برای سازمان نصر بوده، که اگر یکی به عنوان شورای مرکزی میرفته جایی، کاری میکرده، دیگریاش حق نداشته مخالفت بکند و تا حالا (سال ۱۳۶۹) هم عمل کرده، این یک مساله؛
مساله دوم این بوده که ما به تعهد خود پایبندیم؛ یعنی وقتی قرآن را زیارت کردیم و خدا را شاهد گرفتیم، از هیچگونه عملیکه به نظر ما در رابطه با پیشبرد حزب وحدت باشد، صرف نظر نکردیم. این دو تا دلیل بوده است که برادران بگویند حزب وحدت را فلان شخص (مزاری) بهوجود آورده یا فلان گروه و الا غیر از این دو مساله، که ما به هر دویش هم افتخار میکنیم، همه برادران (در تشکیل حزب وحدت) نقش داشته، همه برادران فکر کرده و همه برادران (که در داخل حضور داشتند) تشخیص داده که تنها راه نجات ما این است.» (منشور برادری، ۱۳۹۳، ص۹۶).
مصداق روشن این امتیاز و افتخار تشکیلاتی و این سخن استاد مزاری، تشکیل حزب وحدت اسلامی و امضای اولین توافقنامهها توسط استاد عرفانی، شهید سجادی و استاد صابری لعلی، باپاسداران جهاد در لعل، برگزاری کنگرهی پنجاب و نشستهای بعدی در بهسود و جاغوری و تایید آن از سوی تمامی اعضای شورای مرکزی و فرماندهان سازمان نصر است.
در دوران جهاد، مانند امروز، در هر لحظه امکان ارتباط با داخل وخارج و مشورت و جلب موافقت برای هر امری، با تمام اعضای شورای مرکزی فراهم نبود. فردیکه از جانب تشکیلات با تصمیمی موافقت و آن را امضا میکرد، بهمثابهای موافقت و تایید تمام تشکیلات، محترم شمرده میشد.
۲. داشتن هدف، انگیزه، آرمان، پشتکار و خطرپذیری
از دیگر امتیازهای این جمع و جریان، انگیزهی نیرومند، آرمان بلند، اهداف معین، پشتکار و خطرپذیری در مسیر تحقق آن اهداف و آرمان بود.
آنگاه که خاطرات جبهه و جهاد و مسافرتهای چندروزه و چندماههی این بزرگان و پیمودن مرزها و مناطق مختلف ایران، افغانستان و پاکستان، گاه با پای پیاده، اسب، الاغ و قاطر، گاه با گذر از کوه و کوتلهای دشوارگذر، درههای تنگ و دشتهای پهناور، در گرمای تابستان و سرمای زمستان، در میان برف و باران، گاه از میان کمین و بمبارانهای دشمن این سنگرنشینان را میخوانیم، شاید برای نسل امروز باورش سخت و شبیه افسانه است؛ اما اینها واقعا انگیزه داشتند، هدف داشتند، پشتکار داشتند، اهل میدان و مبارزه و خطر بودند.
نسل امروز، خاطرات تلخ و شیرین سفر رهبر شهید، استاد مزاری، استاد عرفانی و یاران همراهشان را در سال ۱۳۶۵ با کاروانی از ایران تا جبههها و سنگرهای هزارستان و مواجهه با کمین دشمن و چندشبانهروز بمبارانهای پیاپی، در مسیر بادغیس، غور و بامیان، در کتاب «سالهای تغییر» جناب آقای محمد ناطقی و خاطرات سفر استاد عرفانی، بهارزگان/دایکندی، غزنی، کویته و تفتان را در کتاب «حزب وحدت از کنگره تا کنگره» بخوانند، تا باور کنیم که این نسلاز مبارزان، برای تحقق اهدافشان چه خون دلها میخوردند، چهزحمتها و خطرها را بهجان میخریدند.
سفر جمعی از اعضای شورای مرکزی، پس از شهادت، تشییع و تدفین رهبر شهید (ره)، از مزار شریف، از مسیر درهصوف، از مسیرهای دشوارگذر و برف و سرمای باقیمانده از زمستان تا یکهولنگ که هر لحظه و در هر گامی، خوف مواجهه با کمین دشمنان وجود داشت و نیز، بازگشت جمعی از بزرگان پس از سقوط مزار و بهبامیان در سال ۱۳۷۷، به یکهولنگ، بلخاب و درهصوف و دایکندی که در محاصرهای کامل دشمن بود و خطر گیرماندن در یک منطقه و خوف اسارت و کشتهشدنشان وجود داشت، نشانهای خطرپذیری این نسل از عالمان و مجاهدان است.
در میان این مجموعه و مجاهدان، هرگاه نیاز بود برای ماموریتی و بهسوی هدفی حرکت کنند، بدون بهانه آماده و اعزام میشدند. بهیاد دارم که پس از سقوط نخست مزار شریف، در جوزای سال ۱۳۷۶ بهدست طالبان، با پدرم مرحومم نزد استاد عرفانی رفتیم، ایشان مقدار کتاب و اسنادهایش را بهما تحویل داد و گفت همینلحظه عازم مزار شریف است. پدرم گفت استاد در این شرایط مسافرت شما بهمصلحت نیست.، استاد عرفانی فرمود که از سوی حزب ماموریت دارم، باید بروم. چند لحظه بعد با هلیکوپتر از بامیان بهمزار اعزام شد. با آن مزار سقوط کرده و خطر جدی بود. چنانکه بعد از سقوط بامیان در سال ۱۳۷۷ نیز، پس از مدت کوتاهی، با جمعی از بزرگان و یارانش بهافغانستان برگشت.
۳. اهل دین و ایمان بودند
خلاف سالها تبلیغات پوچ، پرهزینه و ناروای مخالفان، معاندان و فتوافروشانی که این جمع و جریان را همیشه «مفسد» و مخالف ارزشها خواندهاند/ میخوانند، این مجموعه در کنار مجاهدتها و مقاومتهایشان، خیلی هم اهل تقوا، تعهد، تدین بودند/هستند. رهبر شهید استاد مزاری (ره) خود در زهد، تقوا و تدین سرآمد روزگار و تاهنگام شهادت به این خصلت شناختهشده و استوار بود. اینکه مخالفان و معاندان، پس از شهادت ایشان، صدها نوع تهمتهای ناروا را بهایشان و یارانش نسبت دادهاند/میدهند، نشانهی خبث طینت و بیتقوایی دشمنان و مخالفان رهبر شهید و یاران ایشان است و بس.
البته نمیگویم، هر چه در قالب این جمع و جریان، از کوچک و بزرگ و فرمانده و قوماندان بودند، همه صالح و از هرجهت شایسته بودند که چنین چیزی حتی در جمع یاران پیامبر (ص) و کارگزاران حکومت حضرت علی (ع) نیز نبودند و افراد نابابی در رکاب حضرات معصومین (ع) نیز حضور داشتند. چنانکه بخش مهمی از خطبهها و نامههای نهجالبلاغه، بهخیانت والیها و کارگزاران حکومت آن حضرت، اختصاص دارد؛ اما در میان این جمع وجریان، بزرگانی مانند آیتالله پروانی، استاد عرفانی، استاد حکیمی، استاد ناطقی شفایی، استاد جعفری درهصوفی، استاد اعتمادی و سایر بزرگان و پیشتازان جریان عدالتخواهی دهها مرتبه در تقوا و تدین نسبت بهبسیاری از مخالفان مدعی دینداری و فتوافروشان، برتری داشتند/دارند. رهبران و بزرگان جریان عدالتخواهی امروز نیز بسیار متدینتر از آن جمع و جماعتی ظاهرمسلکی هستند که پیشانیهایشان از تظاهر بهدینداری سیاه و کبود شدهاند؛ اما در تهمت زدن بهدیگران بیپروا و دلهایشان پر از کینهاند و دهنهایشان در ستایش از ستمگران، کف میکنند.
در یک کلام، ایمان، آرمان، انگیزه، هدف پشتکار و خطرپذیری این نسل از مجاهدان و این بزرگان، برای نسل امروز و فردا الگو و مقاومت و پایمردی آنها در تاریخ مایهی عزت و افتخارند. سترگی و عظمت روحی این مجموعه را ما آنگاه درک میکنیم که آنها در بدترین شرایط سیاسی و نظامی، چنددهه باهم فعالیتهای سیاسی مشترک و موفق داشتند. اگر گاهی نسبت به همدیگر اعتراضی هم داشتند، اعتراضشان را دوستانه و در عین احترام مطرح یا با سکوت بدرقه میکردند، نه با تخریب، توهین تضعیف دیگری و تفرق از همدیگر.
اما نسل امروز؛
نسل امروز، بهنظرم با همه ادعاها، عنوانها، با دانش و درجههای بالای علمی، نسلی هستند اغلب بیآرمان، بیهدف، بیانگیزه، بیبرنامه، نابردبار، بیاعتماد بههمدیگر، بیباور بهفعالیتهای جمعی، بیمدارا در کارهای تشکیلاتی، نسبت به همهکس منتقد، نسبت بههر کاری معترض. شاید بههمین جهتها است که در دو دهه و نیم گذشته، با فراهم بودن بسیاری از فرصتها و امکانات، با تمام ادعای نخبگی و فرهنگ و فرزانگی؛ اما این نسل موفق بهکار جدی، مؤثر و ماندگار و موفق به ادامهای مسیر نشدند.
امروز، با وجود دهها و صدها تشکل خورد و کلان، در گوشه و کنار جهان، یک ساختار و تشکیلات نیرومند، هدفمند و تاثیرگذار مانند سازمان نصر و حزب وحدت وجود و در جامعه حضور ندارد. نسبت به بزرگان و پیران باقیمانده وبقیةالسيف از جمعی آن مجاهدان معترض هستیم و در عینحال بهحضور آنها و شکستن بنبستهای کنونی توسط آنها، گوشهای چشمی داریم و امید بستهایم.
بگذریم و…
یاد استاد عرفانی، استاد حکیمی، آیتالله پروانی، استاد واعظی، استاد اعتمادی و سایر رادمردان و راستقامتان عرصههای جهاد و مقاومت عدالتخواهی مردم ما و یاران راستین رهبر شهید استاد مزاری، رحمتالله علیهم، گرامیباد!
نویسنده: عبدالعلیم برهانی
نویسنده: عبدالعلیم برهانی