شمار زیادی از باشندگان و رانندگان محلی در ولایت بامیان در گفتگو با «سنترال افغانستان»، از عملکرد شرکتهای قراردادیِ استخراج معادن سرب و جست و عدم پایبندی طالبان به وعدههایشان به شدت انتقاد کردند. به گفته آنان، هزینه انتقال هر تن سنگ معدنی طی سه سال گذشته از ۱,۱۰۰ افغانی به ۳۲۰ افغانی کاهش یافته و برخلاف وعدههای اولیه، بخش عمده کارمندان و رانندگان از ولایتهای جنوبی و از قوم پشتون استخدام شدهاند.
سرمایهگذاری 5.5 میلیون دالری بر اساس وعدههای نافرجام
منابع محلی اعلام کردند که در آغاز روند استخراج، مقامات طالبان به باشندگان بامیان وعده داده بودند که تمامی کارگران و موترهای باربری مورد نیاز برای انتقال محمولهها، از میان مردم بومی انتخاب خواهند شد. بر اساس این وعده، باشندگان محل و ولسوالی پنجاب با گرفتن قرض یا مشارکت چندین خانواده، بیش از 5.5 میلیون دالر سرمایهگذاری کرده و حدود ۱۳۰ عراده موتر باربری سنگین (که ارزش هر کدام بین ۴۰ تا ۶۰ هزار دالر است) خریداری کردند.
اما با گذشت سه سال و کاهش تدریجی و شدید کرایه انتقال، این رانندگان اکنون در وضعیت بحرانی قرار گرفتهاند و درآمد حاصله حتی کفاف هزینههای آنان را نمیدهد.
سیر نزولی نرخ کرایه و اتهام فساد مالی
به گزارش منابع، روند کاهش نرخ کرایه انتقال هر تن سرب و جست از معادن روستای «گنده کوتل» تا استاک (محل دپو) در بازار مرکز ولسوالی یکاولنگ به شرح زیر بوده است:
- سال 1402: ۱,۱۰۰ افغانی در هر تن
- سال 1403: کاهش به ۸۵۰ افغانی (با وعده طالبان مبنی بر ثابت ماندن نرخ)
- سال 1404: کاهش مجدد به ۵۰۰ افغانی در هر تن
- سال جاری: کاهش به ۳۲۰ افغانی در هر تن
رانندگان معترض میگویند که در حال حاضر، سود خالص آنان از انتقال هر تن بار تنها بین ۲۰ تا ۲۵ افغانی است. آنان مقامات طالبان و شرکتهای قراردادی را به فساد متهم کرده و میافزایند که نرخ کرایه در قراردادهای رسمی و گزارشهایی که به مرکز (کابل) فرستاده میشود، به مراتب چند برابر بیشتر ثبت میگردد، اما به رانندگان محلی تنها ۳۲۰ افغانی پرداخت میشود.
منابع محلی دو تن از باشندگان بامیان به نامهای سیدقاسم، برات بلا و سیدمهدی را به کمیشنکاری متهم میکنند. منابع میگویند این افراد به طالبان پیشنهاد دادهاند که با پایین آوردن نرخ کرایه رانندگان محلی، سود بیشتری نصیب این گروه و شرکتها شود. انان که بدون هیچ داوطلبی قرارداد انتقال را گرفته است متهم است که از این دریچه پول زیاد برای و همدستانش در درون طالبان به دست میاورند.
در پی این وضعیت، رانندگان بومی دست به اعتراض زده و عریضهای را به ریاست معادن و دفتر والی طالبان در بامیان تحویل دادهاند؛ اما با گذشت ۲۰ روز، هیچ اقدامی جهت رسیدگی به خواستههای آنان صورت نگرفته است. افزون بر این، طالبان به تازگی موترهای باربری متعلق به رانندگان پشتونتبار را از سایر ولایتها به منطقه آورده و و تهدید کرده است اگر مردم بومی به نرخ که آنان تعیین کرده است کار نکنند، رانندگان غیر بومی استخدام میکنند.
شمار باشندگان محل به این باور اند که ممکن است طالبان با این ترفند مردم بومی را مجبور به کناره گیری کرده و سپس با نرخ بلند نزدیکان خود را استخدام کنند.
سودهای میلیون دالری شرکتها در مقابل آسیبهای محیط زیستی مردم
بر اساس اطلاعات منابع خبری، شرکتهای قراردادی هر تن سرب را در محل معدن به قیمت ۴۵۰ دالر و در صورت انتقال به هرات، به قیمت ۷۰۰ دالر به فروش میرسانند. سقف مجاز استخراج برای هر شرکت، ۱۰۲ هزار تن در سال تعیین شده است که سودی میلیون دالری را روانه حساب این شرکتها میکند. به عنوان نمونه، منابع فاش کردند که تنها در سال گذشته، شرکت «افغان درانی» ۵۵ میلیون دالر سود به دست آورده است.
این در حالی است که باشندگان بومی بامیان تأکید میکنند از این پروژههای بزرگ اقتصادی هیچ نفعی به آنان نمیرسد و زندگی، زراعت و سلامت آنان تنها تحت تأثیر گرد و خاک شدید ناشی از استخراج و موترهای باربری آسیب دیده است.
طالبان در ازای استخراج معادن بامیان از شرکت های قراردادی خواسته است در ولایت های جنوبی و شرقی جاده و شفاخانه بسازند حال انکه هیچ چیزی نصیب بامیان نمیشود
این گزارش را به گونه تصویری بعد از دقیقه 6 در لینک زیر تماشا میتوانید
https://www.youtube.com/watch?v=GQ3qYmDnP4s
