ویراست دوم کتاب تذکرالانقلاب اثر فیضمحمد کاتب هزاره، در استرالیا رونمایی شد. این اثر ماندگار با کوشش استاد علی امیری، پژوهشگر و نویسنده افغانستان، بازبینی و در اختیار عموم قرار گرفته است. محفل رونمایی این کتاب روز گذشته، ۸ می ۲۰۲۶، در استرالیا برگزار شد.
در روزگاری که خاورمیانه در آتش جنگهای پیدرپی میان آمریکا، اسرائیل و ایران میسوزد و تنشهای فزاینده طالبان با کشورهای همسایه از جمله پاکستان، احتمال تغییر رژیم با اثرگذاری بیرونی را در افغانستان افزایش داده است، رونمایی از این سند مهم تاریخی معنایی فراتر از یک رویداد فرهنگی دارد. روایت ناب و دستهاول این اثر نهتنها بازتاب گذشته است، بلکه میتواند چراغی برای مسیر آینده باشد.
استاد امیری باور دارد که نسخهٔ بازبینیشده، کاستیهای چاپ ۲۰۱۳ را برطرف کرده و در عین حال پاسخی است به سقوط دولت افغانستان در آگست ۲۰۲۱ و فروپاشی دوبارهٔ ساختار سیاسی کشور.
او در مقدمهٔ مفصل و هشتادصفحهای این ویراست، ادعایی تکاندهنده مطرح میکند: تاریخ یک قرن اخیر افغانستان، تاریخ دولتسازی نیست؛ بلکه تاریخ بیدولتی و تکرار فروپاشی است. به گفتهٔ او، هیچ پژوهشگری همچون کاتب هزاره این چرخهٔ مداوم سقوط را با چنین دقت بررسی نکرده و هیچ کتابی جای تذکرالانقلاب را در فهم منطق فروپاشیهای سیاسی افغانستان نمیگیرد.
به باور امیری، همانگونه که سقوط دولت امانی راه را برای قدرتگیری حبیبالله کلکانی گشود، فروپاشی نظام جمهوری نیز زمینهٔ استیلای طالبان بر کابل را فراهم کرد؛ دو رخداد با شباهتی «تام و تمام». او معتقد است کاتب در تذکرالانقلاب کوشیده منطق سقوط رژیمی را توضیح دهد که در فساد غرق شده بود، و همین منطق را میتوان در فروپاشی نظام جمهوریت به رهبری اشرف غنی نیز مشاهده کرد.
از نگاه امیری، انتشار ویراست تازهٔ این کتاب برای افغانستانیهایی که امروز با آوارگی، بیسرنوشتی و بحران هویت دستوپنجه نرم میکنند، فرصتی است برای اندیشیدن دوباره به چرخههای سقوط و یافتن راهی برای خروج از وضعیت فاجعهبار کنونی. او انتشار این کتاب را نه یک اقدام فرهنگی معمول، بلکه کنشی سیاسی میداند؛ واکنشی به رویدادی که کابوس آن هنوز از ذهن بسیاری پاک نشده است.
علی امیری سالهای دراز در افغانستان به نوشتن، تحقیق و تدریس مشغول بود. او پس از سقوط جمهوریت، پیوسته تلاش کرده با نوشتن و پژوهش به این رویداد پاسخ دهد. در سال ۲۰۲۳ کتاب سفر خروج را به دو زبان فارسی و انگلیسی منتشر کرد؛ روایتی از سقوط جمهوریت و آوارگی نویسنده از کابل تا استرالیا. در ۲۰۲۴ نیز همراه با عبدالعزیز دانش، موسی جعفری و علی احمدی کتاب معمای طالبان را منتشر کرد؛ اثری سیاسی ـ اجتماعی دربارهٔ پیچیدگیهای سلطه طالبان که آن هم به دو زبان منتشر شد.
اکنون با انتشار ویراست تازهٔ تذکرالانقلاب، امیری بار دیگر به سراغ مفهوم سقوط رفته است؛ گویی بازخوانی شکستها برای او نه تکرار گذشته، بلکه راهی برای فهم اکنون است.
این کتاب توسط نشر ناسوت، ناشری در تبعید به مدیریت عبدالله محمدی و مستقر در سوئد، منتشر شده است. ویراست جدید علاوه بر رفع خطاهای چاپ پیشین، شامل مقدمهای مفصل، توضیحات گسترده، حواشی متعدد و یک لغتنامه است که فهم متن اصلی کاتب را برای خواننده آسانتر میکند.
در زمانی که بخش بزرگی از کاربران فضای مجازی سرگرم بحثهای روزمره دربارهٔ جنگهای منطقه، ورزش یا موافقت و مخالفت با طالباناند، انتشار این کتاب یادآور این واقعیت است که هنوز گروهی از افغانستانیها با «کابوس سقوط» زندگی میکنند و هیچ فرصتی را برای اندیشیدن به آن از دست نمیدهند.
دوستان گرامی!
این اثر را از لینک زیر دریافت کنید
