مراسم گرامیداشت سیویکمین سالروز شهادت شهید وحدت ملی افغانستان، استاد عبدالعلی مزاری، روز ۲۲ مارچ ۲۰۲۶ با حضور گسترده افغانستانیهای مقیم ونکوور، فرهنگیان و بزرگان جامعه هزاره برگزار گردید.
برنامه با تلاوت قرآن کریم توسط قاری فداحسین شهرستانی آغاز شد و سپس سرود ملی کانادا پخش گردید.
در ادامه، محترم یاسین رهیاب، دیپلمات پیشین افغانستان، سخنرانی خود را ارائه کرد. رهیاب در سخنانش به نقش شهید وحدت ملی، استاد مزاری، در احیای هویت و تبدیل آن به یک مطالبه سیاسی و اجتماعی در افغانستان پرداخت. وی توضیح داد که چگونه محرومیتهای تاریخی، بهویژه در میان هزارهها، به تضعیف هویت و احساس بیگانگی اجتماعی انجامیده بود. او افزود که در این میان، مفهوم «خودآگاهی جمعی» زمینهای برای درک و تغییر این وضعیت فراهم میکند. شهید مزاری با تأکید بر عدالت، برابری و مشارکت، توانست این آگاهی را به یک نیروی فعال اجتماعی تبدیل کند. او باور داشت که بدون عدالت، صلح پایدار و وحدت واقعی شکل نمیگیرد. در نتیجه، این گفتمان باعث تغییر نگرش نسل جدید و افزایش مشارکت اجتماعی و سیاسی شد. در پایان، آقای رهیاب تأکید کرد که احیای هویت، راهی برای ساختن آیندهای عادلانه و حفظ کرامت انسانی است.
پس از آن، حاجی حسن احمدی به نمایندگی از انجمن حسینی کانادا صحبت کرد. در بخش دیگر برنامه، خانم زهرا عطایی مقالهای را به زبان انگلیسی قرائت نمود. سپس محمدعاطف یعقوبی، مدیر سابق کورس انگلیسی و فعال فرهنگی، شعری در وصف استاد عبدالعلی مزاری دکلمه کرد.
در ادامه، عکس یادبود شهید مزاری به رسم احترام بر روی استیج منتقل شد و کربلایی مختار نوری و تیم سرودش با اجرای سرود ویژه در وصف شهید مزاری آن را بدرقه کردند. حاضران نیز به احترام شهید وحدت ملی از جا برخاستند.
سپس محمدبخش فاضلی، از نخستین گروه جوانانی که به ابتکار شهید مزاری برای تحصیل به خارج از افغانستان اعزام شده بودند، سخنرانی خود را با عنوان «احیای هویت هزارگی در اندیشه شهید مزاری» ارائه کرد. فاضلی در بخشی از صحبتهایش کاربرد اصطلاح «مظلوم» و «محروم» برای هزارهها در طول تاریخ را مورد نقد قرار داد و آن را تعریفی کلیشهای و نادرست خواند. وی با استناد به متون تاریخی معتبر، هزارهها را میراثداران امپراتوریهای غزنویان، غوریان و شاهنامه فارسی دانست. او چند مصرع از اشعار شاهنامه را که در وصف ناهور غزنی سروده شده بود، بهعنوان نمونه قرائت کرد. فاضلی تأکید نمود که هرچند نویسنده شاهنامه ایرانی است، اما این اثر در غزنی سروده شده و غزنی از مراکز و زیستگاههای هزارهها بوده و همچنان هست.
او افزود: «در جایی که شعر سروده میشود، شرایط زندگی، محیط زیست و ویژگیهای طبیعی در شعر شاعر بازتاب مییابد و بازتاب شرایط زندگی و محیط زیست هزارهها در شاهنامه قابل مشاهده است.»
در بخش دیگر برنامه، بانو بصیره رحمانی شعری از شاعر برجسته کشور، استاد بشیر رحیمی، را در وصف شهید وحدت ملی افغانستان دکلمه کرد.
سپس حجتالاسلام و المسلمین عبدالرزاق کریمی با یادآوری قتلعام هزارهها در دوره عبدالرحمان، تأکید کرد که حتی اگر تمام کارنامه شهید مزاری نادیده گرفته شود، ایجاد مرجعیت شیعه از میان علمای هزاره یکی از بزرگترین اقدامات مؤثر او در راستای رهبری مذهبی جامعه بود. آقای کریمی توضیح داد که عبدالرحمان از همین نقطه بر هزارهها ضربه زده و علمای درباری را، اعم از شیعه و سنی، وادار کرده بود با صدور فتوای جهاد علیه این قوم، زمینه قتلعام و نسلکشی آنان را فراهم کنند. اما شهید مزاری با درک عمیق از تاریخ افغانستان تلاش کرد تا یکی از علمای برجسته هزاره بهعنوان مرجع تقلید، رهبری جامعه شیعه را در افغانستان به دست بگیرد. این اقدام با مرجعیت حضرت آیتالله محقق کابلی به ثمر رسید و اکنون جامعه هزاره و شیعه افغانستان چندین مرجع تقلید دارد.
کریمی گفت: «چون با فتوا و با هدف سرکوب سیاسی، خون هزاران انسان هزاره ریخته شده بود، مزاری خواست این کانال را ببندد. به همین منظور، آیتالله محقق کابلی بهعنوان مرجعیت شیعه قد علم کرد و هویت مذهبی هزارهها را زنده ساخت.»
او در ادامه تأکید کرد که شهید مزاری در سطح ملی نیز طرحهای بسیار روشن و مفیدی داشت؛ طرحهایی که به گفته آقای کریمی گرهگشای مشکلات افغانستان بود و اکنون همه به آن اذعان دارند. از اینرو، هیچ شخصیت دیگری در تاریخ افغانستان با شهید مزاری قابل مقایسه نیست.
در بخش دیگر برنامه، استاد بشیر رحیمی شعری زیبا در وصف شهید وحدت ملی افغانستان قرائت کرد. آقای رحیمی مجموعههای شعری متعددی در وصف شهید مزاری دارد و یکی از پرطرفدارترین شاعران معاصر زبان فارسی است.
در پایان، اعضای ستاد گرامیداشت سالیاد شهید وحدت ملی از یاسین کریمی، که همواره بهصورت داوطلبانه و رضاکارانه در فعالیتهای مختلف سهم میگیرد، تقدیر و قدردانی به عمل آوردند. اعضای ستاد، اقدام کریمی را فداکاری ارزشمندی خواندند که در طول سالها ادامه داشته و او در اکثر مراسمهای مذهبی، اجتماعی و فرهنگی بهصورت رضاکارانه حضور داشته است.
مجریان برنامه: صبغت الله احمدی و خانم سمیه فدایی
بخش تخنیکی: انجنیرعصمت الله نظری و مرتضی شریفی
