در برنامه‌ای دیگر که به شکل آنلاین در فضای ایکس (توییتر سابق) از سوی «ستاد هماهنگی کمپین جهانی توقف نسل‌کشی هزاره‌ها» برگزار شد، جمعی از شخصیت‌های فرهنگی، سیاسی، مدنی و حقوق‌بشری هزاره و غیرهزاره شرکت کردند. سخنرانان در این نشست با بررسی ابعاد تاریخی، حقوقی، سیاسی و بین‌المللی وضعیت مردم هزاره، کشتار آنان را مصداق نسل‌کشی دانستند.
در آغاز برنامه، داوود کامیار به نمایندگی از ستاد برگزارکننده، بر ضرورت ثبت رسمی ۲۵ سپتامبر به عنوان روز نسل‌کشی هزاره‌ها تأکید کرد.
در ادامه، مایکل سمپل، دیپلمات سابق غربی و پژوهشگر امور افغانستان، در سخنرانی خود به بررسی میراث تاریخی عبدالرحمن‌خان و وضعیت کنونی افغانستان پرداخت. وی اقدامات هبت‌الله آخوندزاده در قبال هزاره‌ها را شبیه به سیاست‌های عبدالرحمن توصیف کرد و گفت به باور او، برخی از سیاست‌ها و اقدامات کنونی علیه هزاره‌ها تداوم همان میراث تاریخی است. سمپل به کشتار، کوچ اجباری، مصادره زمین‌ها و استفاده از ابزارهای مذهبی برای محروم‌سازی هزاره‌ها در دوره عبدالرحمن‌خان اشاره نمود و تصریح کرد که برخی از این الگوها در دوره کنونی نیز تداوم یافته است. او همچنین بر بهره‌گیری از منابع تاریخی غیرهزاره برای تقویت دادخواهی در سطح بین‌المللی تأکید ورزید و همبستگی میان اقوام افغانستان را برای تبدیل دادخواهی هزاره‌ها به یک مطالبه گسترده حقوق‌بشری ضروری دانست.
دکتر حمیرا رضایی، از فعالان هزاره مقیم اروپا، بر ضرورت عبور از مرحله آگاهی عمومی و حرکت به سوی اقدامات حقوقی و عملی تأکید نمود و هشدار داد که خطر عادی‌سازی جنایت علیه هزاره‌ها، نقض حقوق بشر و آپارتاید جنسیتی در افغانستان بسیار بالا است.
دکتر ثریا دلیل، عضو کابینه حکومت پیشین، با اعلام همبستگی با دادخواهی هزاره‌ها، بر بررسی خشونت علیه این مردم به عنوان یک روند تاریخی و نه حوادثی پراکنده تأکید کرد. خانم دلیل همچنین بر استفاده از ظرفیت دیاسپورا، دانشگاهیان، شبکه‌های جهانی و ارتباط مستمر با گزارشگران ویژه سازمان ملل تأکید نمود.
فوزیه کوفی، فعال حقوق زنان و نماینده پیشین پارلمان، فراموشی و نادیده‌گرفتن جنایات گذشته و تداوم فرهنگ معافیت را از عوامل اصلی تکرار خشونت در کشور دانست. او با تشریح چهار مرحله «مستندسازی، تشخیص و تفکیک، حقیقت‌یابی و پاسخگو ساختن عاملان»، یادآور شد که امنیت و عدالت از یکدیگر جدا نیستند و صلح پایدار بدون عدالت امکان‌پذیر نخواهد بود. کوفی همچنین بهره‌گیری از سازوکارهای بین‌المللی را در شرایط ناکارآمدی نهادهای داخلی پراهمیت خواند.
دکتر ذاکرحسین ارشاد، از فعالان جامعه هزاره، موضوع نسل‌کشی هزاره‌ها را از سه بعد فرهنگی، حقوقی و سیاسی بررسی کرد. وی بر تبدیل کشتار هزاره‌ها به موضوعی جدی برای گفت‌وگو و تفکر عمومی تأکید کرد و در ادامه، با اشاره به تمرکز قدرت در ساختار سیاسی افغانستان، بررسی ساختارهای غیرمتمرکز را راهکاری برای جلوگیری از تکرار بحران‌های تاریخی دانست.
راحله کویر، فعال مدنی و متخصص حوزه سلامت و پالیسی عمومی، تاریخ خشونت و تبعیض علیه هزاره‌ها را از کشتارها و مصادره زمین‌ها در اواخر قرن نوزدهم تا حملات و کوچ‌های اجباری معاصر مرور کرد. او با اشاره به وضعیت ویژه زنان هزاره و فشارهای ناشی از تبعیض‌های قومی، مذهبی و جنسیتی، خواستار تقویت ظرفیت‌های حقوقی و سازمانی برای پیگیری این موضوع شد.
زهرا شریفی بر ضرورت عبور از ذهنیت «قربانی محض» تأکید کرد و گفت تاریخ هزاره‌ها در کنار رنج و کشتار، تاریخ مقاومت مدنی، آموزش، آگاهی و دادخواهی بوده است. او جنبش‌هایی مانند تبسم و روشنایی را نمونه‌هایی از ظرفیت سازمان‌دهی مدنی خواند و یادآور شد که دادخواهی هزاره‌ها علیه هیچ قوم دیگری نیست، بلکه دفاع از حق زندگی، امنیت و کرامت انسانی است.
موسی عارفی نیز بر دو هدف اصلی یادمان‌های تاریخی، یعنی تقویت حافظه جمعی و کمک به روند دادخواهی تأکید نمود.
لطیفه شجاعی، فعال حقوق بشر و نظامی پیشین، بخشی از سخنان خود را به روایت‌های خانوادگی از آوارگی، کشتار، شکنجه و سرکوب هزاره‌ها در دوره‌های مختلف از جمله حوادث ارزگان و دایکندی اختصاص داد و گفت آثار این خشونت‌ها همچنان در حافظه خانواده‌های قربانیان باقی مانده است.
استاد هادی میران با بررسی اسناد تاریخی دوره عبدالرحمن‌خان، بر اهمیت مطالعه منابع تاریخی و مستندسازی علمی تأکید کرد. او دادخواهی بین‌المللی را فرآیندی بلندمدت، نیازمند لابی‌گری و پیگیری مستمر دانست و افزود آینده هیچ قومی در افغانستان در حذف و نابودی قوم دیگر تأمین نمی‌شود.
دکتر هاتف مختار، از فعالان جامعه پشتون، با اشاره به جنایت‌ها و نسل‌کشی‌های صورت‌گرفته علیه مردم هزاره در دوره‌های مختلف، ابراز همدلی کرد و گفت نسبت به رنج واردشده احساس مسئولیت اخلاقی دارد. دکتر مختار همچنین از مردم هزاره به‌خاطر جنایات و نسل‌کشی‌های تاریخی عذرخواهی کرد و بر ضرورت همدلی، پذیرش رنج قربانیان و ایستادگی مشترک همه اقوام در برابر خشونت و تبعیض تأکید ورزید.
گزارش از داوودکامیار
