از سالروز نسل‌کشی هزاره‌ها با برگزاری یک برنامه علمی و فرهنگی تحت عنوان «هزاره‌ها؛ از نسل‌کشی تاریخی تا دادخواهی برای عدالت» با هدف آگاهی‌رسانی و بررسی ابعاد تاریخی، سیاسی و حقوق‌بشری وضعیت مردم هزاره در افغانستان، در دانشگاه علوم کاربردی دوسلدورف گرامی‌داشت به عمل آمد.
این برنامه در دو بخش شامل سخنرانی و پنل تخصصی گفت‌وگو برگزار گردید و جمعی از استادان دانشگاه، پژوهشگران، شخصیت‌های سیاسی و مدنی، فعالان اجتماعی و حقوق بشر و مدافعان حقوق زنان در آن حضور داشتند. سخنرانان و اعضای پنل درباره تاریخ و وضعیت کنونی مردم هزاره، تبعیض و خشونت‌های هدفمند، حقوق اقلیت‌ها و ضرورت توجه جامعه علمی، مدنی و بین‌المللی به وضعیت هزاره‌ها به بحث و تبادل نظر پرداختند.
برنامه با سخنرانی آقای طاها به نمایندگی از برگزارکنندگان آغاز شد و سپس دکتر عباس بصیر، وزیر پیشین تحصیلات عالی افغانستان، با موضوع «بررسی نسل‌کشی هزاره‌ها و راهکارهای حفاظتی» سخنرانی کرد. وی بر ضرورت شناخت دقیق گذشته، مستندسازی منظم جنایات و اتخاذ رویکردهای عملی برای حفاظت از جامعه هزاره تأکید نمود. دکتر بصیر یادآور شد که برخی جنایت‌ها از جمله کشتار، تصرف اموال و کوچ اجباری هزاره‌ها در ادوار مختلف جریان داشته است. او همچنین در بخش دیگری از سخنانش با انتقاد از اختلافات داخلی میان هزاره‌ها، بر انسجام و همبستگی تأکید ورزید.
در ادامه، دکتر داوودعلی نجفی، وزیر پیشین ترانسپورت و هوانوردی افغانستان و رئیس بورد اجرایی سازمان انکشاف حقوق بشر افغانستان، درباره راهکارهای ثبت و به‌رسمیت‌شناسی نسل‌کشی هزاره‌ها سخن گفت و بر ضرورت مستندسازی حرفه‌ای، پژوهش علمی و پیگیری حقوقی و سیاسی تأکید کرد. او همچنین مشارکت جوانان هزاره در احزاب و نهادهای سیاسی کشورهای محل اقامت، ارتباط با نمایندگان پارلمان‌ها و گسترش فعالیت‌های مدنی و سیاسی را از راهکارهای مهم برای افزایش حضور و تأثیرگذاری جامعه هزاره دانست.
در بخش دوم برنامه، پنل تخصصی با عنوان «تبعیض، خطر نسل‌کشی و آیندهٔ مردم هزاره» با حضور دکتر سردارمحمد رحیمی پژوهشگر ژئوپولیتیک و علوم سیاسی، دکتر عیدمحمد شیرزاد استاد پیشین دانشگاه کابل، خانم حمیده لسانی فعال حقوق بشر و حقوق زنان، انجنیر علی‌آقا نهاوندی فعال حقوق بشر و انجنیر اصغر کریمی عضو هیئت اجرایی شبکه دیاسپورای هزاره و حزب سبزهای آلمان برگزار شد.
در این پنل، دکتر رحیمی به پرسش‌هایی پیرامون موانع و چالش‌ها برای جلب توجه جامعه بین‌المللی در قبال هزاره‌ها از منظر سیاسی و ژئوپولیتیک پاسخ داد. دکتر شیرزاد در پاسخ به سوالات توضیح داد که چگونه می‌شود با تکیه بر شواهد تاریخی و معاصر، پرونده‌ای مستند و علمی درباره نسل‌کشی هزاره‌ها برای پیگیری حقوقی و بین‌المللی تهیه کرد. خانم حمیده لسانی نیز نقش دیاسپورا و نهادهای هزارگی در آلمان و اروپا را در راستای دادخواهی ارزنده و تأثیرگذار خواند. همچنین انجنیر علی‌آقا نهاوندی به این پرسش پاسخ داد که از منظر حقوق بشر، چه سازوکارهای بین‌المللی برای مستندسازی و پیگیری جرایم احتمالی علیه هزاره‌ها وجود دارد و جامعه مدنی چگونه می‌تواند شواهد را به نهادهای بین‌المللی ارائه کند.
این برنامه با قرائت اعلامیه فدراسیون سازمان‌های هزاره در آلمان توسط خانم حمیده لسانی به پایان رسید و آقای نبی قربانی نیز از شرکت‌کنندگان در برنامه قدردانی کرد.
در این اعلامیه بر حفظ حافظه تاریخی، ثبت حقیقت و دادخواهی برای عدالت تأکید شد و از پژوهش علمی، مستندسازی تاریخ و به‌رسمیت‌شناسی جنایات علیه هزاره‌ها حمایت گردید. همچنین تأکید شد که یادبود این رویداد نباید به نفرت و انتقام منجر شود، بلکه باید زمینه‌ای برای عدالت، همزیستی و آینده‌ای عادلانه برای همه شهروندان افغانستان باشد. در بخش دیگری از اعلامیه، بر تقویت آموزش، دانشگاه، اقتصاد، فرهنگ و نهادهای مدنی هزاره‌ها و نقش نسل جوان در تبدیل‌شدن از قربانی به کنشگر و مشارکت‌کننده در آینده تأکید گردید.
