اعتراضات هرات امروز، ساعت ۸ صبح به وقت محلی، از چهارراه «بهار زندگی» واقع در منطقه ۱۴ متری، در قلب جبرئیل آغاز شد. اکثریت شرکتکنندگان این تجمع را جوانان تشکیل میدادند و زنان و مردان در کنار هم، ضمن درخواست برای توقف بازداشت زنان و دختران، شعار «تحصیل، کار، آزادی» سر دادند. این تجمع مردمی در اعتراض به بازداشتهای سه روز اخیر زنان توسط طالبان برگزار شد.
در همان دقایق نخستین، نیروهای طالبان به سمت مردم تیراندازی کردند. شلیکهای مستقیم بیشتر به پا و شکم جوانان اصابت کرده است. منابع به «سنترال افغانستان» مدعی شدهاند که دستکم ۱ تن کشته و ۱۷ تن دیگر زخمی شدهاند. یک منبع، هویت فرد کشتهشده را «علی» اعلام کرده و میگوید پیکر او پس از انتقال به شفاخانه حوزوی هرات، به سردخانه منتقل شده است.
یک شاهد یعنی نیز به سنترال افغانستان گفت طالبان یک تن را مقابل چشمان او به گلوله بست و کشت.
به دلیل محدودیتهای اعمالشده از سوی طالبان، دسترسی خبرنگاران به جزئیات ناممکن است و نمیتوان آمار ارائهشده را به طور مستقل تأیید کرد. با این حال، منابع معتبر مردمی میگویند این آمار تنها مربوط به کسانی است که با شلیک مستقیم گلوله زخمی شدهاند؛ در حالی که دهها تن دیگر نیز به دلیل لتوکوب شدید با چوب و قنداق تفنگ به شدت مجروح شدهاند. به گفته منابع، شمار واقعی زخمیها احتمالاً به مراتب بیشتر از آمارهای اعلامشده است، زیرا برخی از آنها به دلیل سطحی بودن جراحات یا ترس از طالبان، حتی به شفاخانه مراجعه نکردهاند. یکی از شاهدان عینی میگوید در میان زخمیها، کودکان خردسالی نیز دیده میشوند که در جریان اعتراضات در حال عبور از منطقه بودهاند. این شاهد عینی افزود دستکم دو کودک زخمی را دیده است که در میان خون و وحشت ایجادشده، گریه میکردند.
نیروهای طالبان دهها تن از معترضان را بازداشت کردهاند، اما آمار دقیقی از تعداد بازداشتشدگان در دست نیست. منابع میگویند طالبان شماری از زخمیها را نیز به حوزه منتقل کردهاند. یک منبع از هرات میگوید پسر همسایهاش با شلیک مستقیم گلوله زخمی و در همان وضعیت به حوزه منتقل شده است. ظهر امروز خانواده این جوان اعلام کردند که او بدون دسترسی به خدمات درمانی نگهداری میشود و آنها نگران جان فرزندشان هستند.
بر اساس گزارش منابع، طالبان پس از سرکوب اعتراضات، کوچه به کوچه به دنبال شناسایی شرکتکنندگان هستند و بررسی گسترده تلفنهای شخصی شهروندان را آغاز کردهاند. در حال حاضر هرات، به ویژه منطقه جبرئیل، حالت نظامی به خود گرفته است. شماری از منابع مدعیاند که تعدادی از ملاها، وکلای گذر و رؤسای شوراها تحت فشار طالبان، برای شناسایی معترضان با این گروه همکاری میکنند.
یک منبع دیگر از درون استخبارات طالبان در هرات به «سنترال افغانستان» میگوید اعضای این گروه با ساخت حسابهای جعلی دخترانه یا نامهای مستعار همراه با عکسهای شهید مزاری و احمدشاه مسعود، شعارهای تندی منتشر میکنند تا توجه مردم را جلب کرده و سپس از طریق کامنتها و پیامهای ارسالی، آنها را شناسایی کنند.
قابل ذکر است که طالبان روز پنجشنبه هفته گذشته در هرات فیصله کردند که از این پس صورت زنان «عورت» است و پوشاندن آن واجب. آنها هشدار دادند هر زن و دختری که دست و صورتش دیده شود، بازداشت خواهد شد؛ حکمی که جرقه اعتراضات امروز را زد. طالبان اکنون در کابل و شماری از ولایتهای دیگر نیز فیصله کردهاند که صورت زنان نباید دیده شود. در همین حال، فایل صوتی یکی از محاسنسپیدان غرب کابل در گروههای واتساپی دستبهدست میشود که در آن از مردم میخواهد این پیام را به یکدیگر برسانند. او در این نوار صوتی میگوید: «از شنبه و یکشنبه هفته آینده، گشت ارشاد طالبان آغاز خواهد شد.»
اما اعتراضات امروز چه پیامی به طالبان داشت؟
این موضوع را در گفتگو با خانم سیما نوری فعال حقوق زن به بررسی گرفتیم
