مراسم بزرگداشت سیویکمین سالروز شهادت شهید وحدت ملی افغانستان، استاد عبدالعلی مزاری، با محوریت «حقوق زنان، امنیت محلی و صلح جهانی» و به ابتکار مرکز اتحاد جهانی هزاره در شهر فرانکفورت آلمان برگزار شد.
این برنامه به گردانندگی دکتر مرتضی حکیمی و بانو زینب کریمی در تاریخ 12 آپریل 2026 آغاز شد. در بخش آغازین، بانو سمیه کریمی شعری را دکلمه کرد و خالق توفان با نواختن دمبوره او را همراهی نمود.
در ادامه، مجموعهای شامل ۷۰۰ جلد کتاب، مجله، هفتهنامه و سایر نشریات مرتبط با مردم هزاره و نشرات حزب وحدت اسلامی شامل آثار علامه کاتب هزاره، حاجی کاظم یزدانی، سید عسکر موسوی و مجلات حبلالله، امروز ما و هفتهنامه وحدت به حاضرین معرفی شد.
دکتر مهدی عارفی، مسئول کمیته فرهنگ و آموزش فدراسیون نهادهای هزارگی آلمان، در سخنرانی خود ضمن معرفی این فدراسیون، تأسیس آن را یکی از بزرگترین دستاوردهای هزارههای آلمان دانست. او تأکید کرد که کیفیت و کارآمدی نهادهای اجتماعی، اعتبار هر جامعه را رقم میزند.
سپس دکتر مصطفی ناصری، رئیس انستیتوت پژوهشی و کنشی گیتا، نتایج تحقیق خود درباره چالشهای هویت و روند ادغام مهاجران و پناهندگان هزاره در آلمان را ارائه کرد. یافتهها نشان میداد که ادغام در حوزههای اجتماعی–فرهنگی و اقتصادی پیشرفت داشته، اما مشارکت سیاسی همچنان محدود است.
در بخش دیگر، خانم بیانکا وینتر (Bianca Winter) عضو هیئتمدیره انجمن دوستی فرانکفورت–کوبانی، بر ضرورت گفتوگو و تبادل تجربه میان جوامع دیاسپورا تأکید کرد. او یادآور شد که استاد مزاری از رهبران عدالتخواه برای اقلیتهای قومی و مذهبی بود و جامعه هزاره همچنان با مسئله نسلکشی مواجه است؛ موضوعی که هنوز بهطور کامل در سطح بینالمللی به رسمیت شناخته نشده است.
سپس دکتر غلامحیدر علامه، استاد دانشگاه و معاون اسبق لوی سارنوالی، سخنرانی خود را با موضوع «حقوق زنان در اسناد بینالمللی حقوق بشر و اندیشههای استاد مزاری» آغاز کرد. او گفت که استاد مزاری باور داشت زنان باید همانند مردان بتوانند در عالیترین سطوح حکومتی، حتی مقام ریاستجمهوری، نقشآفرینی کنند. وی تأکید کرد که تبعیض علیه زنان، جفایی در حق انسانیت و اهانت به کرامت انسانی است.
برای ایجاد تنوع، محمدعلی رضایی موسیقی هزارگی اجرا کرد و فضای محفل را پرشورتر ساخت.
در ادامه، بانو فاطمه علیزاده فعال اجتماعی زنان، با ارائه پرزنتیشن، زندگینامه و کارنامه سیاسی سلطانعلی کشتمند نخستوزیر پیشین افغانستان را به زبان آلمانی تشریح کرد. او ضمن مرور تحولات سیاسی قرن بیستم افغانستان، به نقش کشتمند در حمایت از آموزش، توسعه مناطق محروم، مدیریت منازعات با کوچیها و ایجاد نهادهای سیاسی و اجتماعی هزارهها پرداخت.
در بخش هنری، خالق توفان سروده معروف مرحوم نجاشی «به تو رهبر ای مرد سنگر سلام…» را با دمبوره اجرا کرد.
سپس مارتین گرنر (Martin Gerner) روزنامهنگار و فعال مدنی آلمان، درباره افغانستان، جامعه مدنی و ادغام اجتماعی سخن گفت و ایجاد نهاد چتری جدید برای سازمانهای هزارهها در آلمان را اقدامی مثبت دانست.
نمایشگاه هنری علی امید شامل آثار گرافیکی، عکاسی و نقاشی با موضوعاتی چون حقوق زنان و وضعیت هزارهها در افغانستان نیز برگزار شد. همچنین کتابهای مارتین گرنر با عنوان یافتن افغانستان: عکاسی 2001–2021 و کتاب نبرد برای بقا نوشته حسن سمنگانی در معرض دید قرار گرفت.
در پایان، برگزارکنندگان از جمعی از فعالان، هنرمندان و اعضای مرکز اتحاد جهانی هزاره استاد احمدشاه نظری، دکتر مصطفی ناصری، دکتر مرتضی حکیمی، شفیع اخلاقی، بانو آرزو رضایی، حاجی خالق محسنی، سخی قنبری، علی حسنی، معراج علی منتظری، بانو امالبنین میرزایی، بانو عالیه جعفری و استاد علی امید تقدیر کردند.
خانم رقیه تلاش، معاون مرکز اتحاد جهانی هزاره، در سخنان پایانی از حضور شرکتکنندگان سپاسگزاری کرد و این مشارکت را نشانه اهمیت مشترک موضوعاتی چون حقوق زنان، امنیت محلی، صلح جهانی و پاسداشت کارنامه شهید مزاری و سلطانعلی کشتمند دانست.
کریدیت عکس: بصیر اکبر و قاسم مسجدی
سپاس از همکاری استاد علی امید در تهیه مواد خام گزارش
