سی‌ویکمین سالیاد شهید وحدت ملی افغانستان، استاد عبدالعلی مزاری، با عنوان «مزاری؛ از گسستگی تا همبستگی» با حضور پیروان خط فکری جریان عدالت‌خواهی در شهر دوسلدورف آلمان گرامیداشت شد.
این برنامه با تلاوت قرآن کریم توسط سیدمسلم نقوی و گردانندگی زهرا نظری آغاز شد. سپس سرود «هندوکش گریه کن، مزاری رفت!» با صدای ماندگار مرحوم استاد محسن نجاشی پخش گردید و پس از آن، خانم ماریا شکورا، فعال اجتماعی و مدافع حقوق بشر آلمانی، پیرامون شخصیت، اندیشه‌ها و نقش تاریخی شهید مزاری سخن گفت.
این فعال اجتماعی آلمانی، دفاع صریح از مردم هزاره، دیدگاه روشن درباره ساختار عادلانه جامعه و حمایت بی‌پرده از زنان را از مهم‌ترین ویژگی‌های شهید مزاری برشمرد. او تأکید کرد که مزاری نه تنها یک رهبر سیاسی، بلکه یک متفکر اجتماعی با دیدگاه‌های عمیق انسانی بود که بر کرامت انسانی، عدالت و همزیستی تأکید داشت. وی اندیشه‌های شهید مزاری را در سطح جهانی پیشرو توصیف کرد.
دکتر عباس بصیر، وزیر پیشین تحصیلات عالی افغانستان، در سخنانی با اشاره به شعار گردهمایی «مزاری؛ از گسستگی تا همبستگی»، به تبیین مفهوم «گسستگی» در بستر جامعه هزاره و سپس در سطح کلان افغانستان پرداخت. او گفت که این دو سطح هرچند مرتبط اند، اما هرکدام منطق درونی و پیچیدگی‌های خاص خود را دارند. بصیر شکل‌گیری احزاب هشت‌گانه در جریان جنگ‌های داخلی را مانع ایجاد اراده واحد در میان هزاره‌ها دانست و تأکید کرد که این وضعیت پیامدهای منفی داخلی، ملی و حتی بین‌المللی داشت. او افزود که گسستگی سبب شد هزاره‌ها در پاکستان به حاشیه رانده شوند.
دکتر بصیر ادامه داد که شهید عبدالعلی مزاری با درک عمیق از پیامدهای این پراکندگی، طرح تشکیل حزب وحدت را عملی ساخت و زمینه همگرایی جریان‌های مختلف هزاره و شیعه را فراهم کرد؛ حرکتی راهبردی که به گفته او سبب بازتعریف هویت و قدرت سیاسی هزاره‌ها شد. او همچنین به گسستگی در سطح ملی و پیامدهای آن اشاره کرد.
در بخش دیگر برنامه، ذکیه محقق، دانشجوی علوم سیاسی و فعال حقوق زن، شهید مزاری را حامی زنان خواند و به‌صورت مفصل درباره جایگاه زنان در اندیشه او سخن گفت. ذکیه محقق تأکید کرد که شهید مزاری تنها رهبر سیاسی آن زمان بود که خواهان مشارکت زنان در تمام عرصه‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی بود. او ورود زنان به حلقه رهبری حزب وحدت و تشکیل کمیته امور زنان را از اقدامات مهم شهید مزاری دانست.
سپس بانو فاطمه علیزاده، فعال اجتماعی در حوزه زنان، بر اندیشه‌ها و آرمان‌های انسانی و عدالت‌خواهانه شهید مزاری تأکید کرد. او شهید مزاری را نماد مبارزه برای عدالت، برابری و دفاع از حقوق انسان‌ها، به‌ویژه مردم هزاره، دانست و گفت که میراث فکری او هنوز برای نسل امروز مسئولیت‌آفرین است.
در ادامه، خانم ستایش راشد و بانو صفری مقاله‌ای مرتبط با موضوع را به خوانش گرفتند.
در بخش دوم برنامه، میزگردی با حضور:
- خانم مومنه یاری، فعال حقوق زن و کمشنر پیشین کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان
- خانم ذکیه محقق، دانشجوی علوم سیاسی و فعال حقوق زن
- خانم حمیده السانی، ماستر علوم سیاسی و فعال حقوق بشر
- مریم بخشی، فعال اجتماعی و مدافع حقوق زنان
و با گردانندگی رقیه ساعی برگزار شد. اعضای پنل درباره اندیشه‌ها و طرح‌های شهید مزاری در حوزه زنان سخن گفتند.
در پایان برنامه، آقای نبی قربان به نمایندگی از ستاد برگزاری سی‌ویکمین سالروز شهادت بابه مزاری در شهر دوسلدورف آلمان، از تمامی حضار، به‌ویژه سخنرانان، پنلیست‌ها، مجریان رسانه‌ها و اعضای ستاد، قدردانی و تشکر کرد.
سپس کتاب «سرنوشت من؛ راه دشوار مبارزه»، روایت استاد حاجی محمد محقق، توسط بانو ذکیه محقق به تعدادی از مهمانان اهدا شد.
نوت: کریدیت عکس‌ها با سیدباقر حسینی، طاها جعفری و مهدی علیزاده است.
